Η Anemone pavonina (Lam., 1783) είναι πολυετές, ποώδες φυτό με κονδυλώδη ρίζα και όρθιο βλαστό ύψους 15 έως 45 εκατοστών. Αποτελεί ένα από τα πιο κοινά και αγαπημένα αυτοφυή αγριολούλουδα της ελληνικής φύσης.

Συχνά συγχέεται με την Anemone coronaria, από την οποία διαφέρει κυρίως στα φύλλα: στην pavonina είναι τρία και ακέραια, ενώ στην coronaria είναι πολυσχιδή.

Ο βλαστός φέρει τρία πράσινα, λογχοειδή φύλλα που προσομοιάζουν με βράκτια. Τα άνθη της, διαμέτρου 3–6 εκ., εμφανίζονται στην κορυφή του ανθοφόρου βλαστού. Στη νότια Ελλάδα απαντούν σε αποχρώσεις ρόδινες ή ιώδεις — συχνά με λευκή ή κιτρινωπή κεντρική ζώνη — αλλά και σε έντονο κόκκινο με λευκή βάση.

Δεν διαθέτει πέταλα· στη θέση τους υπάρχουν 7 έως 12 ελλειπτικά σέπαλα, ενώ οι στήμονες και οι ανθήρες είναι πολυάριθμοι και κυανοειδείς. Ανθίζει από τον Φεβρουάριο έως τον Μάιο, συνήθως λίγο αργότερα από την Anemone coronaria.

Το όνομά της προέρχεται από τη λέξη «ἄνεμος».

Ανεμολούλουδο, παραδομένο ολοκληρωτικά στις διαθέσεις των ανέμων, η ανεμώνη έχει χαράξει τη μοίρα της μαζί τους. Ανθίζει, ελπίζοντας να συναντήσει το ζεστό αέρινο χάδι του Ζέφυρου και  μαραίνεται από την παγερή πνοή του Βορέα.

Ο μύθος λέει ότι ο Ζέφυρος, ο θεός του δυτικού ανέμου, ήταν παντρεμένος με τη νύμφη Χλωρίδα (τη Φλώρα της ρωμαϊκής μυθολογίας).

Ωστόσο, γοητεύτηκε από την ομορφιά της Ανεμώνης, μιας νύμφης στην αυλή της Χλωρίδας, και την πολιόρκησε. Η Ανεμώνη τον ερωτεύτηκε και ξεκίνησε ένας μυστικός και παθιασμένος έρωτας...

Όταν η Χλωρίδα αντιλήφθηκε τη σχέση τους, κυριευμένη από ζήλια, τη μεταμόρφωσε σε λουλούδι που ανθίζει μόνο τον χειμώνα, ώστε να μη συναντηθεί ποτέ ξανά με τον αγαπημένο της.

Από τότε, η ανεμώνη ανθίζει -προσμένοντας μάταια το ανοιξιάτικο αγέρι· και ξεραίνεται, καθώς η πραγματικότητα την φέρνει αντιμέτωπη με την παγερή πνοή του Βορέα.

Ο Βορέας την είχε επιθυμήσει κι αυτός πολύ, όταν ήταν ακόμη στη συντροφιά της Χλωρίδας και εξακολουθεί να τη διεκδικεί, ακόμη και τώρα που είναι ένα εύθραυστο λουλούδι. Εκείνη τον αρνείται πεισματικά και ο Βορέας φυσά εκδικητικά πάνω της την κρύα απόρριψη, κάνοντας τα άνθη της να ξεθωριάζουν και να πέφτουν.

Έτσι, η ανεμώνη κατέληξε να αποτελεί το σύμβολο των χρωματιστών εφήμερων ονείρων που πάγωσαν περιμένοντας να υλοποιηθούν... 

Υπάρχει μια ψυχή βαθιά σε αυτό το λουλούδι. Η ανεμώνη ανθίζει κάθε χρόνο περιμένοντας τον Ζέφυρο. Όταν εκείνος αρχίζει επιτέλους να φυσά γλυκά πάνω από την πλάση, αυτή δεν είναι πια εκεί για να τον αντικρίσει. Παρόλα αυτά, επιμένει· κάθε χρόνο ανθίζει και περιμένει.

Είναι, άραγε, αυτό το ζητούμενο; Να υψώνεις —με πείσμα— το ανάστημά σου στο σκοτάδι, επειδή αγαπάς το φως;