Η αμυγδαλιά (Prunus dulcis) είναι φυλλοβόλο δέντρο μέτριου μεγέθους που ανήκει στην οικογένεια Rosaceae. Είναι το πρώτο δέντρο που ανθίζει, τον Ιανουάριο με Φεβρουάριο, όπου επικρατεί ακομα κρύο και χαμηλές θερμοκρασίες. Τα άνθη της - λευκά ή ρόδινα, πεντάπετα - εμφανίζονται σε γυμνά κλαδιά, πριν από την έκπτυξη των φύλλων.
Ο καρπός της είναι δρύπη: ένα πράσινο χνουδωτό εξωτερικό περίβλημα που, όταν ωριμάσει, ανοίγει και αποκαλύπτει το σκληρό ξυλώδες κέλυφος που προστατεύει το εδώδιμο σπέρμα - το αμύγδαλο.
Η πρόωρη άνθηση του δέντρου μέσα στο καταχείμωνο έδωσε στην Αμυγδαλιά τον δικό της μύθο- έναν μύθο στον οποίο πρωταγωνιστούν ένας ναυαγός και μια πριγκίπισσα.
Όλα ξεκίνησαν όταν ο Δημοφώντας, γιος του ήρωα Θησέα, επέστρεφε από την ισοπεδωμένη Τροία. Η μεγάλη θαλασσοταραχή έριξε το πλοίο του στις ακτές της Θράκης. Εκεί τον βρήκε η Φυλλίδα, η κόρη του Σίθωνα.
Ερωτεύτηκαν παράφορα — με εκείνο το πάθος που έχουν μόνο οι έρωτες που γεννιούνται σε λάθος χρόνο και λάθος τόπο. Ο Δημοφώντας μαγεύτηκε από την ομορφιά της και η Φυλλίδα από τη γενναία του φύση.
Όμως, ο Δημοφώντας έπρεπε να επιστρέψει στην Αθήνα για να συναντηθεί με τον πατέρα του.
«Θα γυρίσω στην επόμενη πανσέληνο», της υποσχέθηκε.
Η πανσέληνος ήρθε και έφυγε -και μετά άλλη μία, και άλλη μία- και ο Δημοφώντας δεν φαινόταν πουθενά. Η Φυλλίδα, ανήσυχη, κατέβαινε καθημερινά στο λιμάνι. Εννέα φορές την ημέρα έκανε τον δρόμο από το παλάτι στην ακτή, κοιτώντας μακριά στον ορίζοντα μήπως και δει τα ιστία του πλοίου του. Και τις εννέα φορές επέστρεφε καταρρακωμένη.
Ο Οβίδιος αποτύπωσε την αγωνία της σε μια επιστολή που γράφει η ίδια η Φυλλίδα -σπαρακτική, θυμωμένη, απελπισμένη:
«Δημοφώντα, έδωσες τα λόγια σου και τα άρμενά σου στον άνεμο. Ποθώ την επιστροφή των ιστίων, μα έχω χάσει την πίστη μου στα λόγια. Τι έκανα, εκτός από το να σε αγαπήσω παράλογα;
Σκέφτηκα να ριχτώ στα κύματα -και αφού θα συνεχίσεις να με προδίδεις, θα το κάνω. Το ρεύμα θα φέρει το εγκαταλελειμμένο μου σώμα στις ακτές σου και τα μάτια σου θα συναντήσουν το άταφο κουφάρι μου. Τότε θα πεις: Φυλλίδα, δεν ήταν αυτός ο τρόπος να με ακολουθήσεις!
Κάποιες φορές διψώ για δηλητήριο και άλλες θα ήθελα να πεθάνω από σπαθί. Τον λαιμό μου, που κάποτε αγκάλιασαν τα άπιστα χέρια σου θα ήθελα να τον σφίξω σε μια θηλιά.
Γράψε το μισητό λόγο στον τάφο μου- θα γίνεις γνωστός από αυτές τις γραμμές: Ο Δημοφώντας έστειλε την ερωτευμένη Φυλλίδα στον θάνατο: εκείνος της έδωσε την αιτία, κι εκείνη το χέρι της».
Οι θεοί στον Όλυμπο, βλέποντας τη Φυλλίδα να ζει αυτό το δράμα, τη λυπήθηκαν. Για να την απαλλάξουν από τον πόνο, τη μεταμόρφωσαν σε ένα δέντρο.
Ήταν ένα παράξενο δέντρο. Γυμνό και ξηρό στεκόταν μονάχο στην παγωνιά, χωρίς φύλλα, χωρίς καρπούς — σαν την ελπίδα των ανεκπλήρωτων προσδοκιών.
Μετά από χρόνια, ο Δημοφώντας επέστρεψε. Όταν έφτασε στη Θράκη, πήγε να την βρει, μα εκείνη δεν ήταν πουθενά. Έψαχνε και ρωτούσε αν την είχαν δει.
Οι κάτοικοι τον οδήγησαν σε μια πλαγιά και του έδειξαν το δέντρο που στεκόταν μονάχο μέσα στην παγωνιά.
«Αυτή είναι», του είπαν.
Ο Δημοφώντας, κλαίγοντας, αγκάλιασε το ξερό δέντρο με όλη του τη δύναμη και το φίλησε, ψιθυρίζοντας συγγνώμη. Το δέντρο, με το που αισθάνθηκε τη θέρμη του, κάλυψε τα γυμνά κλαδιά του με χιλιάδες λευκά λουλούδια, και μια βροχή από ανθοπέταλα σκέπασε τον Δημοφώντα που σπάραζε.
Από εκείνη τη στιγμή, η Φυλλίδα δεν ήταν πια η απελπισμένη πριγκίπισσα που πήγαινε και ερχόταν στην ακρογιαλιά. Δεν ήταν ούτε το ξερό δέντρο σε μια πλαγιά. Αφού έμαθε με τον πιο επώδυνο τρόπο πόσο ακριβά κοστίζει η αναμονή, έγινε κάτι άλλο. Έγινε Αμυγδαλιά.
Η αμυγδαλιά που μέσα στο καταχείμωνο ανοίγει τα λευκορόδινα άνθη της σε γυμνά κλαδιά, χωρίς να περιμένει την κατάλληλη εποχή, τον κατάλληλο άνθρωπο, τις κατάλληλες συνθήκες.
Και έτσι, η άνθηση έγινε τελικά, δήλωση - όχι της αγάπης που χάθηκε, αλλά της καρδιάς που, ακόμα και πληγωμένη, επέλεξε να ανθίσει.
Poppy Angeli
Φώτο: Almond Tree-close up από πίνακα του Van Gogh
